-
عدالت یا کارایی (رشد)(1)؟
پنجشنبه 24 اسفندماه سال 1391 00:29
از چالش های اصلی بحث عدالت این است که اولا، آیا امکان تحقق توام رشد و عدالت وجود دارد؟ ثانیا، در صورت منفی بودن جواب سوال قبل، عدالت مقدّم است یا رشد؟ پاسخ اقتصاددانان سرمایه داری به قسمت اول سوال این است که اصولا بحث عدالت اقتصادی یک موضوع هنجاری(دستوری) است که در حیطه علم اقتصاد قرار نمی گیرد، بنابراین لزومی ندارد...
-
دولت و تحقّق عدالت اقتصادی
یکشنبه 13 اسفندماه سال 1391 20:12
حدود دخالت دولت در امر عدالت و توزیع درآمد مایه مباحثات و مجادلات فراوانی بوده است. شناخت عوامل و راهکارهای صحیح در راستای حدود سیاست گذاری های دولت بستگی به شناخت معیارها و مبانی نقش توزیعی دولت دارد. وقتی قواعد عدالت بر اساس ترجیحات افراد دنبال شود، قاعده عدالت درون زا خواهد بود، و اگر بر اساس سلایق و ترجیحات دولت...
-
داستان عدالت (1): فقر بهتر است یا عطر؟
سهشنبه 1 اسفندماه سال 1391 15:53
یک روز از سرِ بی کاری به بچه های کلاس گفتم انشایی بنویسند، با این عنوان که "فقر بهتر است یا عطر؟" قافیه ساختن از سرگرمی هایم بود. چند نفری از بچه ها نوشتند:"فقر". آنهایی که از بین علم و ثروت، همیشه علم را انتخاب می کردند. یکی نوشته بود که: "فقر خوب است چون چشم و گوش آدم را باز می کند و او را...
-
چالش در مصادیق (5): عدالت در شیوه های استخدام
پنجشنبه 26 بهمنماه سال 1391 02:01
با توجه به این که استخدام دولتی مورد علاقه افراد زیادی است، دولت باید زمینه رقابت سالم را برای استخدام فراهم نماید. از این رو راهکار اجرای عدالت در مواردی مانند استخدام، رقابت است. اما متاسفانه دولت ها در مواردی از این شیوه تخطی می کنند. استخدامهای رسمی وسیع در ماههای پایانی یک دولت، جزو رویکردهایی است که گویا در...
-
عدالت در طول تاریخ نظام سرمایه داری
جمعه 13 بهمنماه سال 1391 14:45
موضوع عدالت امری فراگیر و مورد توجه اندیشمندان در بیشتر زمان ها و مکان ها بوده است. درغرب قدیم افلاطون چیستی عدالت را به چالش کشیده است. ارسطو تقسیمات هشتگانه ای از عدالت مطرح کرده است. توماس آکوئیناس به ستایش صلح و عدالت پرداخته است. درعصر جدید توماس هابز با طرح عدالت قانونی، هیوم با دلایل پناه جویی به عدالت، کانت با...
-
مروری دیگر بر چالش در مصادیق (4): چندشغله ها و بی عدالتی
دوشنبه 2 بهمنماه سال 1391 17:24
این دو نکته را نیز می توان بر بی عدالتی چندشغله گی افزود: 1. این که در جامعه برخی افراد از چند طریق از بیت المال ارتزاق نمایند، در حالی که کمینه های جامعه دسترسی به شغل ندارند، با معیار عدالت رالز، که مبتنی بر بیشینه سازی کمینه های جامعه است، سازگاری ندارد. 2. چند شغله ها اگر کارهای محوّله را خوب انجام دهند، که به...
-
مروری بر چالش در مصادیق (4): چندشغله ها و بی عدالتی
یکشنبه 24 دیماه سال 1391 21:04
در ادامه یادداشت قبلی در بی عدالتی چندشغله ها می توان به علت های زیر نیز اشاره داشت: 1. اگر عدالت بر مبنای تساوی موقعیت ها نیز در نظر گرفته شود، چندشغله ها فرصت این که دیگران شایستگی خود را اثبات کنند، از آنها سلب می نمایند. 2. این موضوع حتی بر روابط خانوادگی خود این افراد آسیب می زند. همان طور که بیکاری زیان بخش است،...
-
چالش در مصادیق (4): چندشغله ها و بی عدالتی
جمعه 22 دیماه سال 1391 19:06
موضوعی که در برخی دولت ها وجود داشته است، چندشغلی برخی از دولت مردان است. بی عدالتی این موضوع در این یادداشت بررسی می شود. 1. با وجود بیکاری اجتماعی در سطح وسیع، و حتی در سطح تحصیل کرده ها، چنین امری از مصادیق بی عدالتی می باشد. به نظر نمی رسد کشور با مشکل قحط الرجال مواجه باشد. 2. چند شغلی سبب می شود که افراد چندشغله...
-
چالش در مصادیق(3): عدالت در پرداخت یارانه؟
جمعه 8 دیماه سال 1391 15:07
در این یادداشت، موضوع مهم پرداخت یارانه ها از چند جنبه بررسی می شود و بررسی موضوع از دیگر زوایا به یادداشت های آینده موکول می شود. 1. هدفمندی یارانهها، هر معنایی که داشت، معنای هدفمندی را در اجرا نداشت. حذف سوبسید یا یارانه از روی حاملهای انرژی و کالاهای مصرفی، تبدیل به پول نقدی شد که در دست دولت قرار گرفت و ابزاری...
-
رابطه عدالت و آزادی
پنجشنبه 23 آذرماه سال 1391 00:16
سوال اصلی این یادداشت این است که رابطه آزادی و عدالت چیست؟ آیا با هم تناقض دارند یا هم جهت هستند؟ اولا، جهان اساسا عادلانه ساخته شده است. خدا عمیق تر از این که در این جهان حضور دارد، حضور او در بناکردن عادلانه جهان است. عدالت تکوینی به همراه خود برای جهان آزادی را به ارمغان آورده است، اگر موردی از سلب آزادی است، حاصل...
-
در تقابل با عدالت
جمعه 17 آذرماه سال 1391 00:53
اسلام چنان اهمیتی به عدالت داده است که آن را از مهمترین اصول و حاکم بر دیگر اصول قرار داده است، از این رو در بین متفکران مسلمان، فردی دیده نشده است که جایگزینی برای اصل عدالت قائل باشد، یا ارزش آن را پایین آورده باشد. اما در میان صاحب نظران سرمایه داری، اشخاص معدودی هستند که نسبت به اصل عدالت ارزش درخوری قائل نیستند،...
-
رابطه عدالت اقتصادی و حق
چهارشنبه 8 آذرماه سال 1391 16:26
مفاهیم و تعاریف گسترده ای از عدالت اقتصادی موجود است. دو عبارت مشهور در روایات و اندیشه متفکران یونان باستان وجود دارد که هر دو عدالت را به حق مربوط می دانند، طوری که به نظر می رسد در تعریف عدالت، محور حق یک محور کلیدی است. 1. العدل اعطاء کل ذی حق حقه: یعنی اگر به هر کس حقش داده شود، عدالت درباره او رعایت شده است....
-
شعر عدالت(۱): عدالت فردی، نقطه عزیمت
شنبه 27 آبانماه سال 1391 03:34
فقدان عنصر عدالت در انسان، وی را به تدریج به سوی ظلم و بی عدالتی سوق می دهد. اگر فرد خود را اصلاح نکند، به ورطه حیوانیت خواهد افتاد، و ممکن است از حیوان هم پست تر شود. عدالت فردی آن است که فرد مرتکب گناهان کبیره نشود و بر گناه صغیره هم اصرار نورزد. البته در صورتی که عدالت فردی به طور فراگیری رعایت شود در بلندمدت می...
-
«عدالت اقتصادی»، با نفت یا بدون نفت
سهشنبه 16 آبانماه سال 1391 20:47
Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA درباره این که ثروت نفت چقدر در عادلانه بودن امور کشور نقش دارد، با شرایط موجود نیازی به استدلال نیست. «آنرا که عیان است، چه حاجت به بیان است». مهمترین نشانه عدالت که رفع فقر است به هیچ عنوان تحقق نیافته است. از دو جنبه می توان به عادلانه بودن نفت در اقتصاد کشور پرداخت....
-
چند راهکار برای فقرزدایی از ایران
پنجشنبه 11 آبانماه سال 1391 00:17
در زمینه رفع فقر راهکارهای زیادی وجود دارد. در اینجا به چند مورد اشاره می شود: 1. به نظر می رسد هیچ برنامه فقرزدایی جامع و مصوبی که تمامی زمینهها و ریشههای فقر را مورد توجه قرار داده باشد در ایران وجود ندارد. بنابراین اولین موضوع داشتن برنامه است. 2. از دیگر موارد بسیار مهم در برنامههای فقرزدائی در ایران مسئله عدم...
-
معیارهای سنجش عدالت اقتصادی
یکشنبه 23 مهرماه سال 1391 23:54
مناسب به نظر آمد که یادداشتی به معیارهای عدالت اقتصادی اختصاص یابد. اقتصاددانان معیارهاى مختلفى را براى اجراى عدالت پیشنهاد داده اند. به عنوان نمونه می توان به این موارد اشاره کرد: 1.راه حل روشنفکرانه که در آن بیشینه سازی درآمد باید به مولّدترین فرد تعلّق گیرد. 2. راه حلّ بنتام (Bentham) که در آن، هدف بیشینه سازی...
-
تحقق کارایی آسان تر است یا عدالت؟
جمعه 14 مهرماه سال 1391 01:09
کارایی به مقوله رشد اقتصادی ارتباط دارد، و عدالت به مقوله توزیع درآمد. به نظر می رسد که اجراى مفهوم کارآیی ساده تر از اجراى عدالت است، زیرا اولّى کمّى و قابل اندازه گیرى است، و با ابزارهاى ساده قابل اثبات است. ولى دومّى نه کمّى است و نه با ابزارهاى ساده قابل نفى و اثبات است(توتونچیان، 1379: 63). از نظر برخی...
-
توجه به فقرزدایی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
چهارشنبه 5 مهرماه سال 1391 02:33
از جمله موضوعات مهم که در قانون اساسی مورد توجه قرار گرفته است، ریشهکنی فقر و محرومیت از جامعه است. این مسئله را میتوان در اصول ذیل مشاهده نمود: پیریزی اقتصاد صحیح و عادلانه بر طبق ضوابط اسلامی جهت ایجاد رفاه و رفع فقر و برطرف ساختن هر نوع محرومیت در زمینههای تغذیه و مسکن و کار، بهداشت و تعمیم بیمه(اصل سوم بند...
-
چالش در مصادیق(2): تورم امروز ایران
سهشنبه 28 شهریورماه سال 1391 01:41
همان طور که وعده داده شده بود هر از گاهی، وبلاگ یکی از مصادیق اجتماعی را به نظر می گذارد تا عادلانه یا غیرعادلانه بودن آن بررسی شود. موضوع تورم یک موضوع با چالش های بسیار در بین دانشمندان علوم به خصوص دانشمندان علم اقتصاد است. حتی برخی اقتصاددانان تورم ملایمی را شرط ایجاد رشد اقتصادی تلقی می کنند. اما همگی اتفاق نظر...
-
برخی سطوح و ابعاد فقر
سهشنبه 21 شهریورماه سال 1391 02:29
Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA فقر از جنبه های مختلف مورد بررسی اندیشمندان بوده است، و سطوح زیر را مطرح کرده اند: 1.فقر مبتنی بر نیازهای اساسی: رایجترین رویکرد در تعریف فقر، مشخص ساختن نیازهای اساسی انسان میباشد. مهمترین نیاز اساسی، مواد غذایی لازم برای دریافت سطحی از انرژی غذایی است. پایینترین و...
-
مقدمه ای بر معضل فقر در ایران
دوشنبه 13 شهریورماه سال 1391 05:19
فقر پدیده شومی است که در تاریخ بشری قدمت دیرینه دارد. معضلی بزرگ و بیماری صعبالعلاج که ذهن و اندیشه بسیاری از سیاستمداران و دانشمندان را به خود معطوف نموده است. فقر از سادهترین و ملموسترین سطح یعنی تخریب و تضعیف جسم انسان خود را نشان داده و تا بالاترین سطح، تکامل بشری را با تهدید جدی روبهرو ساخته است. در کشور...
-
نگرشی به عدالت قضایی
پنجشنبه 26 مردادماه سال 1391 15:52
اگر «عدالت قضایى» وجود نداشته باشد، و جامعه از یک دستگاه قضایى سالم برخوردار نباشد، سرمایه داران و متکاثران و خودمحوران و دنیاداران در همه جا نفوذ مى کنند، و به «حق ناحق کردن» مى پردازند، و کسانى را که باید بخرند- به اشکال گوناگون و گاه با نام هایى ظاهر الصّلاح- مى خرند، و ریشه «حقّ» و «قسط» و «عدل» و «احسان» را...
-
فیلم عدالت(1): مستند فریاد عدالت: روایتی از زمین خواری
پنجشنبه 19 مردادماه سال 1391 17:25
بحث عدالت وعدالت خواهی ومبارزه با مفاسد اقتصادی مقوله ای بوده که همواره مهجور مانده است و عدم تلاش در جهت تحقق واقعی آن و آوردن آن از عرصه ذهنی به عرصه عینی هزینه های زیادی را به نظام مقدس جمهوری اسلامی وارد کرده است. ملموس ترین مصداق این هزینه در عدم تحقق این فریضه مهم؛ اختلاس مالی اخیر بوده است. از جمله مفاسدی که...
-
مروری بر چالش در مصادیق(1):حکومت پادشاهی وراثتی
دوشنبه 2 مردادماه سال 1391 14:52
در ادامه بررسی غیرعادلانه بودن حکومت های پادشاهی وراثتی می توان به دلایل قبلی، این دلایل را نیز افزود: 5. از نظر نوزیک و هایک در اداره امور کشور نیاز به یک دولت کمینه است، هایک با توجه به جنبه های مختلف اجتماعی جستجوی عدالت را جستجوی سراب می داند که البته با معیارهای دینی ما کاملا در تضاد است. به هر صورت حکومت های...
-
چالش در مصادیق(1):حکومت پادشاهی وراثتی
دوشنبه 19 تیرماه سال 1391 23:15
از جمله مصادیقی که شاید غیر عادلانه بودن آن بدیهی است، حکومت های پادشاهی وراثتی است، شاید در عصر حاضر کسی در غیر عادلانه بودن این حکومت ها شکی نداشته باشد، البته عده ای ممکن است شاهانی در طول تاریخ مثال بزنند که موفق بوده اند و تاثیرات شگرفی داشته اند، اما به هر حال از جمله مهمترین مصادیق غیرعادلانه بودن، این نوع...
-
چالش در مصادیق
دوشنبه 12 تیرماه سال 1391 23:48
شاید اگر وبلاگ بخواهد از جایی شروع کند، نقطه عزیمت بهتری از چالش در مصادیق نداشته باشد. به هر صورت آدمی هر روزه در خودش، خانواده و جامعه اش و یا جامعه جهانی با مصادیقی مواجه است که عادلانه بودن یا غیرعادلانه بودن آنها برای او جای پرسش فراوان و جدی دارد. اهمیت این موضوع از چند جنبه است: اولا به اذعان بسیاری از...
-
کتاب عدالت(1): رالز- حکیمی
جمعه 2 تیرماه سال 1391 23:55
کتاب«رالز- حکیمی(بررسی تطبیقی و نقد معیارها و ابعاد عدالت اقتصادی در اندیشه جان رالز و محمدرضا حکیمی)» اثر محمدرضا آرمان مهر و با ویرایش علمی دکتر یدالله دادگر از سوی انتشارات دلیل ما چاپ شده است. این اثر به بررسی تطبیقی معیار عدالت اقتصادی در اندیشه رالز و حکیمی پرداخته است، امید است که مطالعه این کتاب برای آشنایی با...
-
رویکردی به تقسیمات عدالت
سهشنبه 30 خردادماه سال 1391 01:40
Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA درباره تقسیمات عدالت نظرات زیادی وجود دارد. عدالت به یک اعتبار به عدالت الهی و غیرالهی تقسیم می شود، که هر یک از این دو قسم نیز خود تقسیمات دیگری می توانند داشته باشند. 1. عدالت الهی به سه قسم عدالت تکوینی، تشریعی و جزایی(کیفری) تقسیم می شود. عدالت تکوینی این است که خداوند...
-
آیا عدالت یک معما است؟
چهارشنبه 24 خردادماه سال 1391 01:18
معما سوالی است که باید با قدرت اندیشه و با توجه به دیگر قرینه ها به حل آن پرداخت، معمولا معما در نهایت قابل حل است، اما افراد مختلفی از جنبه های گوناگون به ارائه پاسخ می پردازند، گر چه ممکن است از چند راه مختلف نیز حل شود، اما معمولا یک برترین راه وجود دارد. علت این که به نظر می رسد عدالت نیز یک معما باشد، این است که...
-
آغاز سخن
شنبه 20 خردادماه سال 1391 04:18
یا عدل «وَ نُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثِینَ» (سورة قصص، آیه 5) «و اراده ما بر این قرار گرفته است که به مستضعفین نعمت بخشیم و آنها را پیشوایان و وارثین روی زمین قرار دهیم.» با سلام و ادب خدمت تمامی عاشقان عدالت، این والاترین اصل حاکم...